İslam Bilim Tarihi Maarif Müfredatı: Kazanımlar ve Öğrenme Çıktıları
İslam Bilim Tarihi dersinin Maarif modeli programında 28 öğrenme çıktısı var. Sınıfını seç.
Bu liste MEB öğretim programıdır; YKS’de sorulacak konuların resmî listesi değildir. 2027 YKS önceki programla yapılır, 2028 için ÖSYM kılavuzu esas alınmalıdır. Daha önceki programa göre hazırlanmış katalog için TYT / AYT konuları sayfasına, modelin takvimi için Maarif modeli ve YKS yazısına bak.
Üniteler
Programda bu ders için sınıf belirtilmemiş; üniteler programdaki sırayla verilmiştir.
İBT.1
1. Ünite: Yeni bir Medeniyetin Doğuşu
15 ders saati
İBT.1.1
İslam biliminin temel kavramları ve genel özellikleri ile ilgili kaynağı yorumlayabilme
a)İslam biliminin ilim, taakkul, tefekkür, tefekkuh, tedebbür, tezekkür, hikmet, irfan anlayışı ve İslam biliminin genel özellikleri ile ilgili kaynağın içeriğini inceler.
b)İslam biliminin ilim, taakkul, tefekkür, tefekkuh, tedebbür, tezekkür, hikmet, irfan anlayışı ve İslam biliminin genel özellikleri ile ilgili kaynağı bağlamından koparmadan dönüştürür.
c)İslam biliminin ilim, taakkul, tefekkür, tefekkuh, tedebbür, tezekkür, hikmet, irfan anlayışı ve İslam biliminin genel özelliklerini anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi ifadeleriyle yeniden yorumlar.
İBT.1.2
İslam’ın doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve dinî özelliklerini sentezleyebilme
a)İslam’ın doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve dinî özelliklerini belirler.
b)İslam’ın doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve dinî özellikleri arasında ilişki kurar.
c)İslam’ın doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve dinî özelliklerinden özgün bir bütün oluşturur.
İBT.1.3
İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları yorumlayabilme
a)İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları inceler.
b)İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları bağlamından kopmadan dönüştürür.
c)İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları yeniden ifade eder.
İBT.1.4
Şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili bilgi toplayabilme
a)Şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
b)Belirlediği aracı kullanarak şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili bilgileri bulur.
c)Şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili ilgili ulaştığı bilgileri doğrular.
ç)Şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili ulaştığı bilgileri kaydeder.
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.3. Kaynağı İnceleme
SBAB2.5. Kaynağı Yorumlama)
SBAB3. Tarihsel Empati (KB2.14. Yorumlama)
KB2.5. Sınıflandırma
KB2.6. Bilgi Toplama
KB2.8. Sorgulama
KB2.10. Çıkarım Yapma
KB2.20. Sentezleme
15 ders saati · Bu dersi haftana yerleştirHaftanı planla
İBT.2
2. Ünite: İslam Biliminde Kurumsallaşma ve İhtisaslaşma
14 ders saati
İBT.2.1
Yeni siyasi, iktisadi, kültürel yapılanma ve ilim merkezlerinin oluşumu ile ilgili kaynağı yorumlayabilme
a)Yeni siyasi, iktisadi, kültürel yapılanma ve ilim merkezlerinin oluşumu ile ilgili kaynağın içeriğini inceler.
b)Yeni siyasi, iktisadi, kültürel yapılanma ve ilim merkezlerinin oluşumu ile ilgili görüşlerini bağlamdan kopmadan dönüştürür.
c)Yeni siyasi, iktisadi, kültürel yapılanma ve ilim merkezlerinin oluşumunu anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi ifadeleriyle yeniden yorumlar.
İBT.2.2
İslam dünyasında ilk medreselerin kuruluş nedenlerini sorgulayabilme
a)Medrese kavramını tanımlar.
b)İslam dünyasında ilk kurulan medreseler hakkında sorular sorar.
c)İslam dünyasında ilk kurulan medreseler hakkında bilgi toplar.
ç)İslam dünyasında ilk kurulan medreseler ile ilgili toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d)İslam dünyasında ilk kurulan medreseler ile ilgili toplanan bilgiler üzerinden çıkarımlar yapar.
İBT.2.3
İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimi tarihsel bağlamsallaştırma ile değerlendirebilme
a)İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimi kanıtlara dayalı olarak analiz eder.
b)İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimin başladığı dönemin koşullarını fark eder.
c)İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimin başladığı koşullar ile günümüz koşullarını karşılaştırır.
ç)İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimi ait olduğu dönemin koşulları içerisinde açıklar.
İBT.2.4
İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve sosyal bilimler alanında yapılan çalışmaları yorumlayabilme
a)İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve sosyal bilimler alanında yapılan çalışmaları inceler.
b)İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve sosyal bilimler alanında yapılan çalışmaları bağlamından koparmadan kendi ifadeleriyle dönüştürür.
c)İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve sosyal bilimler alanında yapılan çalışmaların önemini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.
İBT.2.5
İslam dünyasında yapılan teknik ürünlerle ilgili analojik akıl yürütebilme
a)İslam dünyasında yapılan teknik ürünlerle ilgili kaynakları ve örneklerin durumunu gözlemler.
b)İslam dünyasında yapılan teknik ürünlerin niteliklerini tespit eder.
c)İslam dünyasında yapılan teknik ürünlerin günümüzdeki benzerleri ile ilgili çıkarım yapar.
Bu ünitenin becerileri
SBAB3. Tarihsel Empati (SBAB3.1. Tarihsel Bağlamsallaştırma)
14 ders saati · Bu dersi haftana yerleştirHaftanı planla
İBT.3
3. Ünite: Endülüs’te İslam Biliminin Gelişimi
8 ders saati
İBT.3.1
Endülüs Bilim Havzası’nda yapılan bilimsel çalışmalar ile ilgili kaynaklardan bilgi toplayabilme
a)Endülüs Bilim Havzası’nda yapılan çalışmalar ile ilgili kullanacağı kaynakları belirler.
b)Belirlediği kaynaklardan Endülüs Bilim Havzası’nda yapılan bilimsel çalışmalar ile ilgili bilgileri bulur.
c)Endülüs Bilim Havzası’nda yapılan bilimsel çalışmalar ile ilgili kullanacağı kaynakların uygunluğunu açıklar.
ç)Araştırma sırasında kaynaklardan Endülüs Bilim Havzası’nda yapılan bilimsel çalışmalar ile ilgili ulaştığı bilgileri kaydeder.
İBT.3.2
Harita üzerinden İslam biliminin Avrupa’ya geçiş yolları ile ilgili çıkarım yapabilme İslam biliminin Avrupa’ya geçiş yollarının oluşmasını sağlayan faktörleri ile ilgili çıkarım yapar.
İBT.3.3
İslam biliminin Avrupa’da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini yorumlayabilme
a)İslam biliminin Avrupa’da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini inceler.
b)İslam biliminin Avrupa’da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini bağlamından koparmadan dönüştürür.
c)İslam biliminin Avrupa’da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini nesnel ve doğru anlamı değiştirmeyecek bir şekilde yeniden ifade eder.
Bu ünitenin becerileri
SBAB10. Harita Becerisi (SBAB10.3. Haritadan Çıkarım Yapma)
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma Becerisi (SBAB2.2. Kaynaklardan Bilgi Toplama)
Türkistan Bilim Havzası’ndaki bilimsel çalışmaları tarihsel bağlamda değerlendirebilme
a)Türkistan Bilim Havzası’ndaki bilimsel çalışmaları kanıtlara dayalı analiz eder.
b)Türkistan Bilim Havzası’ndaki bilimsel çalışmalarda dönemin koşullarını fark eder.
c)Türkistan Bilim Havzası’ndaki bilimsel çalışmaların tarihsel durumunu günümüz koşullarıyla karşılaştırır.
ç)Türkistan Bilim Havzası’ndaki bilimsel çalışmaları dönemin koşulları içerisinde açıklar.
İBT.4.2
Haçlı saldırılarının bilimin Batı’ya geçişindeki etkilerini yapılandırabilme
a)Haçlı saldırılarını inceleyerek bilimin Batı’ya geçişi ile ilgili nedensel ya da mantıksal ilişkiler ortaya koyar.
b)Haçlı saldırıları ile ilgili tespit ettiği bilgilerden yararlanarak bilimin Batı’ya geçişi ile ilgili uyumlu bir bütün ortaya koyar.
İBT.4.3
Büyük Selçuklular, Birinci Beylikler ve Türkiye Selçukluları Dönemi bilimsel çalışmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
a)Büyük Selçuklular, Birinci Beylikler ve Türkiye Selçukluları Dönemi bilimsel çalışmaları ile ilgili inceleme yapar.
b)Büyük Selçuklular, Birinci Beylikler ve Türkiye Selçukluları Dönemi bilimsel çalışmaları ile ilgili örüntüyü örnek bilimsel bir çalışma üzerinden bulur.
c)Büyük Selçuklular, Birinci Beylikler ve Türkiye Selçukluları Dönemi bilimsel çalışmaları ile ilgili genelleme yapar.
Bu ünitenin becerileri
SBAB3. Tarihsel Empati (SBAB3.1. Tarihsel Bağlamsallaştırabilme)
Erken Dönem Osmanlı bilim anlayışının oluşumunu ve Türkçenin bilim dili hâline gelmesini yorumlayabilme
a)Osmanlı bilim anlayışının oluşumunu ve Türkçenin bilim dili hâline gelmesinde etkili olan eserleri inceler.
b)Osmanlı bilim anlayışının oluşumunu ve Türkçe yazılan eserlerin Türkçenin bilim dili hâline gelmesine etkisini bağlamından koparmadan dönüştürür.
c)Osmanlı bilim anlayışının oluşumunu ve Türkçe yazılan eserleri nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.
İBT.5.2
İstanbul’un bilim merkezi hâline gelme sürecindeki unsurları yapılandırabilme
a)İstanbul’un bilim merkezi hâline gelme sürecindeki unsurlar ile ilgili mantıksal ilişkiler ortaya koyar.
b)İstanbul’un bilim merkezi hâline gelme sürecindeki unsurlarla ilgili uyumlu bir bütün ortaya koyar.
İBT.5.3
Takıyyüddin Rasıd ve İstanbul Rasathanesinin açılışı ve yapılan çalışmalar ile ilgili tartışabilme
a)Takıyyüddin Rasıd ve İstanbul Rasathanesinin açılışı ve yapılan çalışmalar ile ilgili mantıksal temellendirme yapar.
b)Takıyyüddin Rasıd ve İstanbul Rasathanesinin faaliyetleri ile ilgili çalışmaları tespit eder.
c)Takıyyüddin Rasıd ve İstanbul Rasathanesinin faaliyetlerinin geçerliliğini kabul eder.
İBT.5.4
Osmanlı Devleti’nde coğrafya, haritacılık, kartografya ve tıp alanında yapılan çalışmaları kaynaklardan inceleyebilme
a)Osmanlı Devleti’nde coğrafya, haritacılık, kartografya ve tıp alanında yapılan çalışmaların temel unsurlarını belirler.
b)Osmanlı Devleti’nde coğrafya, haritacılık, kartografya ve tıp alanında yapılan çalışmalarla ilgili temel kavramları tanımlar.
İBT.5.5
Osmanlı Devleti’nde yeni eğitim kurumlarının açılış nedenlerini ve yeni bilimsel anlayışı sorgulayabilme
a)Osmanlı Devleti’nde yeni eğitim kurumları ve yeni bilimsel anlayış ile ilgili merak ettiği konuları tanımlar.
b)Osmanlı Devleti’nde yeni açılan eğitim kurumlarının açılış nedenleri ve yeni bilimsel anlayış hakkında sorular sorar.
c)Osmanlı Devleti’nde yeni açılan eğitim kurumları ve yeni bilimsel anlayış hakkında bilgi toplar.
ç)Osmanlı Devleti’nde yeni açılan eğitim kurumları ve yeni bilimsel anlayış hakkında toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d)Osmanlı Devleti’nde açılan yeni eğitim kurumları ve yeni bilimsel anlayış ile ilgili toplanan bilgiler üzerinden çıkarım yapar.
İBT.5.6
XVIII-XIX. yüzyılda eğitim ve bilim alanında faaliyet gösteren bilim insanlarının çalışmaları hakkında kaynaklardan bilgi toplayabilme
a)XVIII-XIX. yüzyılda eğitim ve bilim alanında faaliyet gösteren bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı kaynakları belirler.
b)XVIII-XIX. yüzyılda eğitim ve bilim alanında faaliyet gösteren bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili belirlediği kaynağı kullanarak bilgileri bulur.
c)XVIII-XIX. yüzyılda eğitim ve bilim alanında faaliyet gösteren bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili ulaşılan bilgileri doğrular.
ç)XVIII-XIX. yüzyılda eğitim ve bilim alanında faaliyet gösteren bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili ulaşılan bilgileri kaydeder.
İBT.5.7
Osmanlı Devleti’nde modern yapılanmanın ve Rasathâne-i Âmire’de yapılan çalışmaların günümüze etkilerini değerlendirebilme
a)Osmanlı Devleti’nde modern yapılanmaya ve Rasathâne-i Âmire’de yapılan çalışmalara yönelik ölçütleri belirler.
b)Osmanlı Devleti’nde modern yapılanmanın ve Rasathâne-i Âmire’de yapılan çalışmaların Osmanlı biliminin gelişimindeki etkisine yönelik ölçme yapar.
c)Osmanlı Devleti’nde modern yapılanmayı ve Rasathâne-i Âmire’de yapılan çalışmaları belirlediği ölçütlere göre günümüz rasathanelerinde yapılan çalışmalarla karşılaştırır.
ç)Osmanlı Devleti’nde modern yapılanmanın ve Rasathâne-i Âmire’de yapılan çalışmaların Osmanlı biliminin gelişimine etkisine ilişkin yargıda bulunur.
Bu ünitenin becerileri
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.2. Kaynaklardan Bilgi Toplama
SBAB2.3. Kaynağı İnceleme)
KB2.8. Sorgulama
KB2.13.Yapılandırma
KB2.14. Yorumlama
KB2.17. Değerlendirme
KB2.18. Tartışma
17 ders saati · Bu dersi haftana yerleştirHaftanı planla
İBT.6
6. Ünite: Cumhuriyet Dönemi Bilimsel Çalışmaları
6 ders saati
İBT.6.1
Cumhuriyet Dönemi bilim politikalarını ve yeni kurulan bilim kurumlarının çalışmalarını yorumlayabilme
a)Cumhuriyet Dönemi bilim politikalarını ve yeni kurulan bilim kurumlarının çalışmalarını inceler.
b)Cumhuriyet Dönemi bilim politikaları ve yeni kurulan bilim kurumlarının çalışmalarını nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.
İBT.6.2
Cumhuriyet Dönemi bilim insanlarının çalışmaları hakkında kaynaklardan bilgi toplayabilme
a)Cumhuriyet Dönemi bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı kaynakları belirler.
b)Cumhuriyet Dönemi bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili belirlediği kaynakları kullanarak bilgileri bulur.
c)Cumhuriyet Dönemi bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili ulaşılan bilgileri doğrular.
ç)Cumhuriyet Dönemi bilim insanlarının çalışmaları ile ilgili ulaşılan bilgileri kaydeder.
Bu ünitenin becerileri
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.2. Kaynaklardan Bilgi Toplama)
SBAB3. Tarihsel Empati Becerisi (KB2.14. Yorumlama)
Hangi programla okuyor olursan ol, hazırlığın kayda geçer: planın, denemelerin, çalışma saatlerin ve yanlışlarının nedenleri tek yerde.
Planla
Haftanın yolu, önünde.
Çalışma bloklarını ajandana yerleştir, günler arasında sürükle. Planını PDF veya Excel olarak al.
Deneme
Sonucunu gör, nedenini anla.
Denemeni elle gir ya da PDF karneni aktar. İki denemeyi karşılaştır, yanlış ve boşlarının nedenlerini kaydet.
Çalış ve kaydet
Emeğin kayıtta kalsın.
Çalıştığın konuyu, çözdüğün soruyu ve ayırdığın süreyi kaydet. Denemelerinin net trendi tarih tarih birikir.
Maraton Koç
Kayıtlarına birlikte bakın.
Denemelerine ve çalışma kayıtlarına bakar, bulgularını seninle konuşur; nedenini sorar.
Görseller örnek öğrenci hesabındandır.
Sık sorulan sorular
Maarif modelinde kazanım yerine ne deniyor?
Maarif modeli programlarında kazanımların yerini “öğrenme çıktısı” alır. Arama yaparken “kazanım” ve “öğrenme çıktısı” bu sayfalarda aynı listeyi anlatır.
Süreç bileşeni nedir?
Programda her öğrenme çıktısı, a), b), c) gibi harflerle sıralanan süreç bileşenleriyle ayrıntılandırılır. Bu sayfalarda süreç bileşenleri, bağlı olduğu çıktının altında MEB programındaki ifadeyle verilir.
İslam Bilim Tarihi öğrenme çıktıları YKS’de çıkacak konular mı?
Hayır. Bu sayfa MEB’in öğretim programını gösterir. Bir sınav yılının konu kapsamı ÖSYM kılavuzuyla belirlenir; 2028 YKS için resmî konu listesi henüz yayımlanmadı.
Öğrenme çıktısı kodları ne anlama gelir?
Kod; dersin kısaltmasını, sınıfı, üniteyi ve çıktının sırasını gösterir. Örneğin FİZ.10.1.1, 10. sınıf fizik dersinin 1. ünitesindeki 1. çıktıdır.
Bu bilgiler nereden alındı?
MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaöğretim programlarından (tymm.meb.gov.tr). Çıktı ve süreç bileşeni metinleri programdaki ifadeyle verilir; yorum eklenmez.
Kaynak: MEB TYMM öğretim programı PDF’i (28.08.2026). Öğrenme çıktısı metinleri programdaki ifadeyle verilmiştir. Son güncelleme: .