12. Sınıf Kimya Maarif Müfredatı

İndirgenme-yükseltgenme (redoks) tepkime sürecine ilişkin bilimsel gözlem yapabilme

1. a)Bazı metallerin oksijen gazı/hava, seyreltik hidroklorik asit ve metal tuzlarının sulu çözeltileriyle olan tepkimelerindeki kimyasal değişimleri gösteren nitelikleri tanımlar.
2. b)İndirgenme-yükseltgenme tepkimelerinde kimyasal değişimleri gösteren kanıtlar toplar.
3. c)İndirgenme-yükseltgenme tepkime sürecini topladığı makro seviyede kanıtları kullanarak alt mikro ve sembolik seviyelerde gösterimlerle açıklar.

Metallerin aktiflik sıralamasını belirlemeye ilişkin bilimsel sorgulama yapabilme

1. a)Metallerin aktiflik sıralamasının belirlenmesine ilişkin araştırma soruları oluşturur.
2. b)Metallerin aktiflik sıralamasına ilişkin seçtiği araştırma sorusunu cevaplamak için bir hipotez oluşturur.
3. c)Metallerin aktiflik sıralamasını belirlemek üzere bir deneyi planlayarak gerçekleştirir.
4. ç)Deney sonuçlarından elde ettiği verileri metallerin aktiflik sıralamasına ilişkin önerdiği hipotez ile ilişkilendirerek yorumlar.
5. d)Metallerin aktiflik sıralamasını açıklarken tepkimelere ilişkin alt mikro ve sembolik seviyelerde gösterimleri kullanır.
6. e)Metallerin aktifliğine ilişkin gösterimlerini bilimsel gösterimlerle karşılaştırır.

Galvanik bir hücrenin özelliklerini bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme

1. a)İstemli indirgenme-yükseltgenme tepkimelerinden elektrik enerjisi üretilmesine ilişkin önermeler oluşturur.
2. b)İstemli indirgenme-yükseltgenme tepkimelerinden elektrik enerjisi üretilmesine ilişkin gözleme dayalı olan ve olmayan önermeleri karşılaştırır.
3. c)Galvanik hücrelere ilişkin ulaştığı makro, alt mikro ve sembolik seviyelerde gözlem verilerinden sonuç çıkarır.
4. ç)Galvanik hücrelerin gözlem yapılamayan özelliklerine ilişkin tahminlerde bulunur.
5. d)Galvanik bir hücrenin özelliklerine ilişkin tahminlerinin geçerliliğini bilimsel bilgilere dayalı sorgular.

Standart hücre potansiyelinin hesaplanmasına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

1. a)Standart hücre potansiyelinin hesaplanmasına ilişkin keşfettiği örüntüyü matematiksel olarak modelleyerek modelini farklı elektrokimyasal hücrelerin standart potansiyellerinin hesaplanmasında kullanır.
2. b)Keşfettiği örüntüyü matematiksel modeller üzerinden geneller.

Galvanik hücrelerin potansiyelini etkileyen faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilme

1. a)Galvanik hücrelerin potansiyelini etkileyen faktörleri belirler.
2. b)Galvanik hücrelerin potansiyelindeki değişimlerin neden-sonuç ilişkisini belirler.
3. c)Galvanik hücrelerin potansiyelini etkileyen bağımlı-bağımsız değişkenleri ve kontrol değişkenlerini belirler.
4. ç)Belirlediği bağımsız değişkenlerin hücre potansiyeli üzerindeki etkisine ilişkin denemeler yapar.
5. d)Belirlediği faktörlerin galvanik hücrelerin potansiyeline etkisine ilişkin Le Chatelier ilkesi temelinde önermeler oluşturur.

Elektrolitik bir hücrenin özelliklerini bilimsel gözlemlere dayalı tahmin edebilme

1. a)İstemsiz indirgenme-yükseltgenme tepkimelerinin gerçekleşebilmesi için gerekli şartlar ile ilgili önermeler oluşturur.
2. b)İstemsiz indirgenme-yükseltgenme tepkimelerinin gerçekleşebilmesi için gerekli şartlara ilişkin gözleme dayalı olan ve olmayan önermeleri karşılaştırır.
3. c)Elektrolitik hücrelere ilişkin ulaştığı makro, alt mikro ve sembolik seviyelerde gözlem verilerinden sonuç çıkarır.
4. ç)Elektrolitik hücrelerin gözlem yapılamayan özelliklerine ilişkin tahminlerde bulunur.
5. d)Elektrolitik bir hücrenin özelliklerine ilişkin tahminlerinin geçerliliğini bilimsel bilgilere dayalı sorgular.

Elektroliz olayında madde-elektrik akımı miktarı ilişkisini açıklayabilmek için kanıt kullanabilme

1. a)Elektroliz olayının gözlemlenebilir ve ölçülebilir niteliklerini belirlemek için ölçütle (katot ve anotta oluşan madde miktarı, akım miktarı ve elektroliz süresi) belirler.
2. b)Elektroliz olayı ile ilgili gözlem veya hazır nicel veri setinden seçtiği verileri örüntü ve değişkenleri arasındaki ilişkileri belirleyecek şekilde düzenler.
3. c)Elektroliz olayında madde-elektrik akımı miktarı ilişkisine (devreden geçen elektrik akım miktarı ve elektroliz süresi ile elektrotlarda açığa çıkan madde miktarı) yönelik iddialarını verilere dayalı açıklayarak bu açıklamalarını desteklemek için Faraday’in elektroliz yasasına ilişkin bilimsel bilgiyi kullanır.

Metallerin elektrolizle kaplanmasına yönelik deney yapabilme

1. a)Metal bir eşyanın bakır metali ile kaplanmasına yönelik deney tasarlar.
2. b)Deneyden elde ettiği sonuçları günlük hayattaki örnekleri açıklamak için kullanır.

Korozyonu önlemeye yönelik bilimsel sorgulama yapabilme

1. a)Yaygın korozyon tepkimeleri temelinde korozyona neden olan faktörleri belirlemeye yönelik araştırma soruları oluşturur.
2. b)Korozyona neden olan faktörlerin etkisine ilişkin model önerir.
3. c)Korozyona neden olan faktörleri test etmek üzere deneyler planlayarak planladığı deneyleri yapar.
4. ç)Korozyonu etkileyen faktörlere ilişkin topladığı verileri yorumlar.
5. d)Kanıtlar temelinde korozyonun önlenmesine yönelik çözümler üretir.
6. e)Korozyonun önlenmesine ilişkin ulaştığı bilgileri paylaşır.

Molekülleri oluşturan atomlar arasındaki sigma ve pi bağlarını açıklamak için kanıt kullanabilme

1. a)Molekülleri oluşturan atomlar arasındaki bağ türlerini belirlemek için ölçütler (bağ sayısı, bağ uzunluğu, bağ enerjisi ve orbital örtüşmesi) geliştirir.
2. b)Hazır veri setinden seçtiği veriler üzerinden atomlar arasındaki tek, çift ve üçlü bağların niteliklerine ilişkin örüntü belirler.
3. c)Tek, çift ve üçlü bağların niteliklerine ilişkin örüntülerini kanıta dayalı açıklar.

Hibrit orbitallerinin oluşumunu açıklamak için kanıt kullanabilme

1. a)Hibrit orbitallerinin oluşumuna ilişkin ölçütler (karbon bağ sayıları, atom orbitallerinin bağıl enerjileri ve valans orbitalleri) belirler.
2. b)Hibrit orbitallerinin bağıl enerji diyagramları ve orbital şekillerini, belirlediği ölçütlerle ilişkilendirerek hibrit orbitallerinin oluşumuna ilişkin örüntü belirler.
3. c)Hibrit orbitallerinin oluşumuna ilişkin belirlediği örüntüleri kanıta dayalı açıklar.

Moleküllerin geometrisinin belirlenmesine ilişkin çıkarımda bulunabilme

1. a)Molekül geometrisine ilişkin varsayımda bulunur.
2. b)Hibrit orbitallerinin uzaydaki yönelimlerine göre oluşan molekül geometrisine ilişkin örüntü belirler.
3. c)Belirlediği molekül geometrilerini bilimsel molekül geometrileri ile karşılaştırır.
4. ç)Karşılaştırmaları sonucunda molekül geometrisinin oluşumuna ilişkin önermeler sunar.
5. d)Önermelerini VSEPR [Valans (Değerlik) Kabuğu Çifti İtmesi] kuramı üzerinden değerlendirir.

Organik bileşiklerin gösterimi için kullanılan farklı formüllere ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

1. a)Organik bileşiklerin farklı gösterim biçimleri (açık, yarı açık, çizgi bağ, molekül ve basit formülü) üzerinden yapı formülüne ilişkin örüntü belirler.
2. b)Organik bileşiklerin yapı formüllerine ilişkin genelleme yapar.

Hidrokarbonları sınıflandırabilme

1. a)Hidrokarbonların sınıflandırılmasına ilişkin ölçütler (tek, çift ya da üçlü bağların varlığı, halkalı yapıların bulunması veya benzen halkasını içerip içermediği) belirler.
2. b)Belirlediği ölçütler doğrultusunda hidrokarbonları alifatik ve aromatik olarak ayrıştırır.
3. c)Alifatik hidrokarbonları gruplandırır.
4. ç)Oluşturduğu grupları adlandırıp bilimsel karşılığı ile kıyaslar.

Alifatik hidrokarbonların sistematik adlandırılmasına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

1. a)Alifatik hidrokarbonların sistematik adlandırılmasına ilişkin örüntü bulur.
2. b)Alifatik hidrokarbonların IUPAC sistemine göre adlandırılmasına ilişkin genelleme yapar.

Alifatik hidrokarbonların izomerliklerini sınıflandırabilme

1. a)Alifatik hidrokarbonların izomerliklerinin sınıflandırılmasına ilişkin ölçütler (ana zincire bağlı grupların konumu, açık zincir veya halkalı yapı, ikili bağ yapmış karbon atomlarına bağlı grupların konumları ve pi bağının konumu) belirler.
2. b)Belirlediği ölçütler doğrultusunda alifatik hidrokarbonların izomerliklerini ayrıştırır.
3. c)Alifatik hidrokarbonların izomerliklerini gruplandırır.
4. ç)Oluşturduğu grupları adlandırıp bilimdeki karşılığı ile kıyaslar.

Alifatik hidrokarbonların fiziksel ve kimyasal özelliklerini karşılaştırabilme

1. a)Alifatik hidrokarbonlara fiziksel ve kimyasal özellikler kazandıran nitelikleri belirler.
2. b)Alifatik hidrokarbonların benzer fiziksel (kaynama noktası ve buhar basıncı) ve kimyasal (yanma, katılma, polimerleşme) özelliklerini listeler.
3. c)Alifatik hidrokarbonların farklı fiziksel ve kimyasal özelliklerini listeler.

Organik bileşikleri fonksiyonel grubuna göre sınıflandırabilme

1. a)Organik bileşikleri (alkol, eter, aldehit, keton, karboksilik asit ve ester) fonksiyonel grubuna göre sınıflandırmak için ölçütler (-OH, -OR, -COR, -COOH, -COOR) belirler.
2. b)Belirlediği ölçütlere göre organik bileşikleri fonksiyonel grubuna göre ayrıştırır.
3. c)Ayrıştırdığı organik bileşikleri gruplandırır.
4. ç)Belirlediği grupların adlarını bilimsel karşılığı ile kıyaslar.

Fonksiyonel gruba sahip organik bileşiklerin sistematik adlandırılma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme

1. a)Fonksiyonel gruba sahip organik bileşiklerin (alkol, eter, aldehit, keton, karboksilik asit ve ester) fonksiyonel grubunu, ana zincirini ve yan gruplarını belirler.
2. b)Fonksiyonel gruba sahip organik bileşiklerin fonksiyonel grubu ile bileşiğin sistematik adı arasında ilişki kurar.
3. c)Fonksiyonel gruba sahip organik bileşiklerin sistematik adlandırılma kurallarına ilişkin genelleme yapar.

Fonksiyonel grup izomeri olan organik bileşiklerin bilimsel modelini oluşturabilme

1. a)Kapalı formülleri aynı, fonksiyonel grubu farklı olan organik bileşikler (alkol, eter, aldehit, keton, karboksilik asit ve ester) için modeller önerir.
2. b)Kapalı formülleri aynı, fonksiyonel grubu farklı olan organik bileşikler için önerdiği modelleri bilim insanlarının modelleriyle karşılaştırır.

Karbon temelli enerji kaynaklarının yanma tepkimelerinin sonuçlarına ilişkin çıkarım yapabilme

1. a)Karbon temelli enerji kaynaklarının (kömür, petrol, doğal gaz, alkol vb.) yanma tepkimelerinin ekzotermik özelliği ve yanma ürünlerine ilişkin varsayımlarda bulunur.
2. b)Karbon temelli enerji kaynaklarının her bir türü için karbon içerikleri (farklı karbon sayılı, düz zincirli, dallanmış, monoalkol, polialkol vb.), enerji miktarları ve emisyon ayak izlerine ilişkin örüntüler listeler.
3. c)Enerji kaynaklarını yanma tepkimeleri sonucunda açığa çıkan enerji miktarı ve emisyon ayak izleri açısından karşılaştırır.
4. ç)Karbon temelli enerji kaynaklarının kimyasal içeriğine, bu kaynakların yakılması sonucu açığa çıkan enerji miktarına ve sera etkisi, hava kirliliği, asit yağmuruna neden olma potansiyeline ilişkin önermeler sunar.
5. d)Önermelerini bilimsel veriler ile karşılaştırarak değerlendirir.

Boyaya duyarlı güneş pillerinin verimliliklerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme

1. a)Geleneksel güneş pilleri ile boyaya duyarlı güneş pillerinin niteliklerini tanımlar.
2. b)Boyaya duyarlı güneş pillerinin verimliliğini belirlemek üzere hazır veri seti kullanır.
3. c)Boyaya duyarlı güneş pillerinin verimliliklerine ilişkin topladığı verileri değerlendirir.

Biyobozunur polimer eldesinde kullanılacak bileşenlere karar verebilme

1. a)Biyobozunur polimerin özelliğini düşünerek polimeri elde etme sürecine ilişkin amacını belirler.
2. b)Biyobozunur polimer elde etme sürecine ilişkin belirlediği amaca uygun bilgi toplar.
3. c)Biyobozunur polimer elde etme sürecine ilişkin seçenekler belirler.
4. ç)Biyobozunur polimer elde etme sürecine ilişkin seçenekler üzerinde mantıksal denetleme yapar.
5. d)İstediği özellikte biyobozunur polimer elde etme sürecinde kullanacağı bileşenlerin seçimini yapar.
6. e)Seçimi doğrultusunda istediği özellikte biyobozunur polimer elde edip etmediğine yönelik yansıtma yapar.

Yapay zekâ uygulamalarının sürdürülebilirliğe etkilerine yönelik eleştirel düşünebilme

1. a)Yapay zekâ uygulamalarının sürdürülebilirliğe etkilerini sorgular.
2. b)Yapay zekâ uygulamalarının sürdürülebilirliğe etkileri ile ilgili akıl yürütür.
3. c)Yapay zekâ uygulamalarının sürdürülebilirliğe etkilerine ilişkin ulaştığı çıkarımlar üzerine yansıtma yapar.